Waterloopbos

't Is een poos geleden, dat ik mijn blog gebruikt heb. Nu mijn bestuurswerk er bij De Dommel op zit, heb ik meer tijd. Met Monique en dochter Nina ging ik naar het Waterloopbos in de Noordoost Polder. Een fantastisch 'industrieel' monument, waarbij de natuur het uiteindelijk toch weer overneemt. Natuurmonumenten wil dit graag gaan restaureren, maar ik vraag me af hoe? Het zal niet gaan, maar je zou dit organisch moment moeten kunnen vasthouden. Juist het verval is zo inspirerend.

Voor een foto-impressie: klik op de onderstaande link

https://plus.google.com/photos/111229979528107107500/albums/6153274948327820337

Batterij golfmachines

Manifest 9

Op aanraden van een mede-cursist van onze kunstcursus bezochten we op deze druilerige zondagmiddag de voormalige steenkolenmijn van Waterschei-Zwartberg. Een industrieel monument, dat van 2 juni tot 30 september onderdak biedt aan Manifesta 9 'The Deep of the Modern'. Het ad hoc ontstane fotoverslagje - klik op de onderstaande link - geeft er blijk van dat beide aspecten, het monument en de expositie, gelijkelijk aandacht trokken.

Manifest 9 in Waterschei Genk

Oortjeshekken

Reuzenbalsemien

In de serie invasieve exoten vandaag de reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera). Voor ons was het geen verrassing: het dal van het Merkske is overgroeid met deze Himalayan Balsam (E). En niet alleen het dal van het Merkske: ook op andere plaatsen in Baarle-Nassau kom je de soort abudant tegen.
De vegetatiekundigen zullen een nieuw bostype moeten gaan beschrijven: populierenaanplant met dominante ondergroei van reuzenbalsemien. (Grote brandnetel ging de concurrentie zo nu en dan aan ...).

Dit is toch een probleem van een andere orde dan de lokale dominantie van Japanse duizendknoop en diens verwanten. En ... is het een probleem?
Bestrijding is redelijk goed mogelijk door de planten te maaien voor de zaadvorming. De terreinen moeten dan wel toegankelijk zijn.

De plaatselijke imkers hebben de balsemienen ook gevonden: bijenvolken stond in het gebied en de bijen vlogen volop op de balsemienen, die geurden van de nektar.

Muskusratten- en beverrattenbestrijding

Afbeelding beverrat
invasieve-exoten.nl

‘Invasieve exoten’: Amerikaanse nerts, Canadese gans, Italiaanse kamsalamander, diklipgrondel en Japanse duizendknoop zijn nieuwkomers in de natuur, waarbij de (moedwillige) introductie de nodige vragen oproept.

Sommige soorten verbreiden zich exponentieel, soms worden ze lokaal dominant en soms concurreren ze verwante inheemse soorten weg. Soms brengen ze ziekten mee, waar de inheemse soorten niet tegen zijn opgewassen. Denk maar aan de rivierkreeften.

Als waterschapsbestuurder maak ik deel uit van de stuurgroep muskusrattenbestrijding. Muskusratten en beverratten zijn ook exoten en worden bestreden omdat ze de waterveiligheid ondermijnen door het graven van dijken en kades. Kantonniers, rivierwerkers, loonwerkers en boeren lopen risico’s om met hun onderhoudsmachines in het water te kantelen omdat ze wegzakken in complexen van holen en nesten.

In 2011 werden in Brabant 5760 muskusratten en 36 beverratten gevangen. Het gemiddelde ligt rond de 3000 muskusratten/jaar. In 2010 is er een flinke doorbraak geweest, omdat een deelgebied in West-Brabant tijdelijk ‘onbewaakt’ was, maar die uitschieter in aantallen is intussen gefixeerd.

Het aantal beverratten is letterlijk gedecimeerd ten opzichte van 10 jaar geleden. Deze dieren komen binnen via de Maas en de Limburgse collega’s hebben de populatie onder controle gekregen.

Nog wat feitjes: de drie Brabantse waterschappen hebben een 30-tal (fte’s) muskusrattenbestrijders in dienst en de bestrijding kost indicatief 2 miljoen euro/jaar.

Vanuit de Dierenbescherming en bijvoorbeeld ook de Partij voor de Dieren is er kritiek op het vangen en doden van muskusratten en beverratten. Bij de bestrijding worden per ongeluk ook andere dieren gevangen en gedood. De enige serieuze aantallen worden overigens gevormd door bruine ratten en woelratten …

De waterschappen onderzoeken methoden van vangen en doden, overwegen proeven met niet-bestrijden (onbedoeld vond zo’n experiment al plaats in de Oostvaardersplassen) en staan daarmee kritisch in de rol, die ze van de provincies overnamen.

www.invasieve-exoten.nl

Jaarverslag dassenpopulatie in de Loonse en Drunense Duinen en omgeving

Eerlijk gezegd had ik niet zo’n beeld van de dassenpopulatie in Midden-Brabant, maar het aantal dieren wordt op 90 (31 dec 2011) geschat, verdeeld over 28 bewoonde burchten. Het aantal nam met 7 dieren toe, ten opzichte van het jaar daarvoor. 9 dieren werden dood gevonden als verkeersslachtoffer.

Als de dassen ook tot de big five van Johan van den Hout, Gedeputeerde Natuur Noord Brabant, horen (das of otter … zeg nou zelf) dan is een mooi begin gemaakt met de procesnatuur. Of toch niet? Dassen zijn weer van die beesten, die het vooral goed doen op de grens van het natuurlandschap en het cultuurlandschap. Met betrekking tot het cultuurlandschap: er moet immers ook gevreten kunnen worden! Daarmee is de das misschien toch meer een representant van de ‘boekhoudnatuur’, van weilanden, hooilanden, boomgaarden, tuinen en akkertjes, zonder pesticiden.

Platvis

Gisteren bezocht ik met een ambtelijke werkgroep (Waterpoort) een tarbot-kwekerij in Stavenisse. Dat is de tweede zeevis-kwekerij in korte tijd. 

De eerste was een tong-kwekerij bij de Zeeland-brug. Die gebruiken gezuiverd Oosterschelde water om hun visjes in op te kweken. In het vervuilde water groeien vervolgens zeepieren op en daarna gaat het water – min of meer gezuiverd – terug in de Oosterschelde.

Het bedrijf in Stavenisse kweekt tarbotten. Daarvoor pompen ze zout grondwater op (300 m diepte). Ook dat water raak verontreinigd door de vissen en deze ondernemer heeft een indrukwekkende zuiveringsinstallatie waarmee het water optimaal benut kan worden (recycling). Het water moet voortdurend aangevuld worden en vanzelfsprekend ook weer afgevoerd. Het water wordt afgevoerd door een kwekerij van zeekraal en zeeaster (Z: lamsoor).

De ondernemer is niet alleen een boer, die zeevis kweekt op het land. Hij verklapte ook civieltechnisch ingenieur te zijn met veel verstand van waterzuivering …

Twiggy

In heel Brabant verenigen bewoners zich in locale energiecoöperaties. Soms wil men gezamenlijk groene energie inkopen, een andere keer zonnepanelen aanschaffen of een windmolen installeren. In het westbrabantse is vooral Energiek Moerdijk actief. Ze organiseerden een EnergieCafé in Fort de Hel (Willemstad) en de uitbater, Frank Kastelein, regelde bij de lokale Renaultdealer een elektrisch bestelautootje, een scooter en de hierbij afgebeelde Twizy.

Het model van een netwerk aan lokale coöperaties, overkoepeld door een landelijke club met technische kennis, juridische en fiscale knowhow is aansprekend. In Waterpoort is Bergen op Zoom bestuurlijk trekker van ‘energietransitie’ en wat mij betreft zouden de coöperaties een van de peilers kunnen zijn.

Bandol (Côte d'Azur F)

Het moet geholpen hebben dat wij in de meivakantie als Hollande(rs) rond hebben gelopen aan de Côte d'Azur: het cadeautje van Ben en Niekje voor ons 25 jarig huwelijk!

https://picasaweb.google.com/109698051956175107335/MeivakantieBandolF

https://picasaweb.google.com/109698051956175107335/Merkske201222April

Merkske Baarle-Nassau

https://picasaweb.google.com/109698051956175107335/Merkske201222April

Groeve Boudwijn Ossendrecht

http://www.brabantsewal.nl/client/doc/groeve.planvanaanpak.pdf

http://www.namiro.nl

BN DE STEM  (Bewerkt)

OSSENDRECHT- Ook het conserveren van het aardkundig monument – een wand waarin de ontstaansgeschiedenis van de Brabantse Wal is af te lezen – aan de rand van het terrein staat op een laag pitje. En da's jammer, vindt Jim de Blank, voorzitter van natuurvereniging Namiro. Hij hoopt dat een derde partij opstaat, die zich in wil zetten voor het behoud van het monument, ontstaan door afgravingen voor de voormalige steenfabriek Boudewijn. Op dit moment ligt de wand bedolven onder een laag zand van 15 meter dik "De eigenaar van de wal, Dienst Landelijk Gebied, heeft zelf geen geld om het monument te behouden en zij hoopt op hulp van Vestia*. Maar gezien de situatie waar Vestia nu in verkeert, kan het nog wel jaren duren voordat de wand eindelijk weer zichtbaar wordt. Zo zonde, want dit is echt uniek. De wal laat mensen zien hoe twee miljoen jaar geleden de Brabantse Wal ontstond. Laag voor laag."

(*: Vestia zou hier woningen gaan bouwen en ook een hotel met 100 bedden ... De corporatie investeerde 7 miljoen in het terrein.)

De Blank hoopt daarom op hulp van buitenaf. Vooral de gemeente kan van belang zijn, meent de voorzitter. "Misschien kan de gemeente de wand onderdeel maken van het provincieproject Landschap van Allure, waar de Brabantse Wal al onder valt. Of misschien zijn er wel Europese geldpotjes die soelaas kunnen bieden. 

Als bestuurder van de Kon. Ned. Heidemaatschappij had ik een oriënterend gesprek met Jim de Blank. Het financiële debacle gaan wij niet oplossen, maar wellicht kunnen wij als KNHM een handje helpen in het mobiliseren van andere stakeholders en bovendien de gemeenschap van Ossendrecht (Woensdrecht) hier meer bij betrekken.

Overigens is het stil liggen van het project geen bedreiging voor de wal zelf. Verdere erosie is niet aan de orde, meent De Blank. "Er ligt 15 meter zand bovenop. Fietsers en wandelaars maken nu volop gebruik van de wal en dat kan prima. Zo'n laag zand rij je er niet zomaar af. Zolang de wal bedolven is, kan de toestand niet verslechteren."

De natuur trekt overigens haar eigen plan (Ossendrecht ligt op de grens met Vlaanderen ...). Het terrein is een oase van rust en een heischraal landschap ontwikkelt zich. Het is mooi om te zien hoe zandzegge het voorwerk doet door het zand vast te leggen. 

Clean Desk Policy

 

Ik kon het niet laten ... vrijdagmiddag ... het rijk alleen op kantoor ...

Avant Garde

De Natuur

Verdreven uit een leeggeviste zee
trekken de meeuwen naar de stad
waar ze de aanval openen op vuilniszakken
bij de automatiek staat een reiger op wacht
elders drentelen eksters rond een doodgereden duif

Ook dit is natuur, in zijn algemeenheid
een begrip van niks; alleen toegespitst
in tv-programma’s of als toegepaste ramp
laat ze zien waar ze nog steeds voor staat
een nietsontziende meedogenlozer doder

In dit land getemd door bestemmingsplannen
worden bruisende kanoavonturen aanbevolen
tochten naar beide polen om het smelten
van gletsjers met eigen ogen vast te leggen
binnenshuis verdelen muizen ondertussen de buit.



Uit: Bernlef: Kanttekeningen (Querido, 2010);

voorgedragen door Erik Boers van het Nieuwe Trivium in de coaching van de WaterNatuurlijk fractie van Waterschap De Dommel.

Vogelbalans 2011

Terwijl SOVON Vogelonderzoek Nederland meldt dat het goed gaat met de bosvogels in Nederland – we krijgen meer bos en het bos wordt natuurlijker en ouder – wordt de noodklok geluid voor de vogels van het boerenland.

Vogels van het boerenland vertonen ondanks de vele beheersmaatregelen geen tekenen van herstel. Positieve uitzonderingen zijn grote vogels die zich met specifieke beschermingsmaatregelen laten helpen, zoals ooievaar, grauwe kiekendief en kerkuil. De stand van scholekster, kievit, grutto en veldleeuwerik daarentegen is nog maar 40-70% van het aantal in 1990; kemphaan is vrijwel uitgestorven. Bij de scholekster is de verspreiding in het binnenland sterk ingekrompen. Nieuw onderzoek laat nog eens het belang van een hoog waterpeil voor weidevogels zien. Indien de huidige tendens naar droge voorjaren (zoals in 2011) zich doorzet zal het belang van een hoog waterpeil alleen maar groter worden. Veel weide- en vooral akkervogels (deels eigen broedvogels, deels overwinteraars) vinden op de gangbare percelen in de winter te weinig voedsel.

Beheerexperimenten laten zien dat het laten staan van stoppel- of graanranden potentie hebben om het boerenland in de winter aantrekkelijker te maken.

Dit zijn geen bemoedigende berichten als het gaat om agrarisch natuurbeheer of moeten we een dergelijk bericht juist lezen als een stimulans aan de sector om hier nou ‘ns mee aan de slag te gaan?

Als waterschapper raakt mij ook het zinnetje ‘… het belang van een hoog waterpeil …’. Terugdenkend aan de moeizame discussie over peilgestuurde drainage in de attentiezones bij natte natuurparels en Natura2000 gebieden, bekruipt mij het gevoel dat we de provincie en de terreinbeheerders moeten volgen in hun standpunt: we werken mee aan een goed agrarisch peil op voorwaarde dat tegelijk het peil voor natuur geregeld is.

Hoort wie klopt daar ...

Sint koopt z'n brilletjes ook bij het Kruidvat ...
Twee jaar op een rij de buurt-Sint, is er dan al sprake van een traditie?

'Vriendschap in Ürgüp'

Het is al een hele poos ‘stil’ op m’n blog. Het is druk met de twee banen. Sowieso is deze tijd van het jaar een drukke periode in de agenda’s. De organisaties liggen dan op stoom.

Bovendien zijn Monique en ik er een weekje tussenuit gepiept: naar Turkije … 5 dagen het feeërieke landschap van Cappadocië en 2 dagen de gezonde lucht weer vervangen door die van Istanboel.

Een van de ‘avonturen’ die ik wel wil  delen, is de volgende:

We landden ’s nachts in Kayseri, kraak-noch-smaak hotel en de ochtend erna meteen op pad naar Ürgüp. Als altijd zijn we geïnteresseerd in het ‘gewone leven’ van ‘gewone mensen’, naast het feit dat we er ook als gewone toeristen hebben rond gesjouwd.

Zodra we aan het stedelijke gebied van Kayseri ontsnapt waren, we verantwoord van de doorgaande weg af konden (te hoge trottoirbanden voor onze Hyundai), stapten we al een dorpje in.

We liepen langs een tuintje en onze aandacht werd getrokken door vruchten aan een boom. Op een afstand leken ze op appels, maar iets deed vermoeden dat het ander fruit was. En dat was ook zo! Een oud vrouwtje wist ons uit te leggen dat dit aywa’s waren. Redelijk vrijpostig liep ik haar tuin in om de vruchten beter te bekijken en natuurlijk … om er foto’s van te maken. Het vrouwtje plukte zo’n aywa en terwijl ik er m’n tanden inzette, vertelde ze dat de vruchten pas over een maand rijp waren en dan voornamelijk werden gebruikt om er confiture van te maken. (Dat is nou ‘je ergens in vast bijten’.)

Het vrouwtje had een poosje in Duitsland gewoond en ze ging naar binnen om een ‘Tüte’ te halen??? Ze kwam terug met een plastic draagtas en sjouwde die vol met twee soorten appels, voor ieder een tros druiven, walnoten en … twee aywa’s. We gebaarden haar dat het al echt te veel was, maar nee: meenemen.

De hele reis hadden we op die manier letterlijk en figuurlijk een appeltje voor de dorst. De toon was gezet! En zou tijdens de hele reis aanhouden!

*: hoe de aywa’s in Nederland worden genoemd, heb ik op Google niet kunnen achterhalen; iemand een idee? Geel als een golden delicieus, viltig behaard en keihard vruchtvlees.

Europa vanuit het perspectief van de States!
Een Europa-kaartje met een hoger amusementsgehalte dan dat van de vorige blog. Ga naar alphadesigner.com voor meer van dit soort kaartjes. Dubbelklik op het kaartje voor meer leesbaarheid!

Mestoverschot zorgt voor veel stikstof in de bodem.

‘Nederland behoort tot de vuilste landen van Europa’

door Pim van den Dool (NRC Handelsblad 15 oktober 2011)

 

Nederland hoort tot de vuilste landen in Europa. Weliswaar is de uitstoot van schadelijke stoffen in Nederland jarenlang gedaald, maar die afname begint af te vlakken. In sommige gevallen neemt hij zelfs weer toe, schrijft NRC Handelsblad vandaag.

De krant baseert zich op cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving en het Energieonderzoek Centrum Nederland. De uit de cijfers sprekende trend staat haaks op de bewering van het kabinet-Rutte Nederland dat voorop zou lopen op gebied van duurzaamheid, schrijft onze economieredacteur Marcel aan den Brugh. Vorige week verklaarde minister Verhagen (Economische Zaken, CDA) dat nog, bij de presentatie van de Green Deal, een verzameling van 59 duurzame initiatieven.
Stichting Natuur en Milieu publiceert vandaag een rapport waarin het acht milieu-indicatoren in kaart brengt, die weergeven hoe het is gesteld met de kwaliteit van lucht, bodem en water. Nederland scoort steeds slecht. De concentratie stikstof in de bodem hoort tot de hoogste in Europa, als gevolg van het nog steeds grote mestoverschot. Nederland heeft het smerigste oppervlaktewater. Verhoudingsgewijs sterven veel mensen vroegtijdig als gevolg van hoge concentraties fijnstof in de lucht. De gezondheidsschade loopt in de miljarden euro’s.

‘Kabinet neemt veel maatregelen die natuur en milieu benadelen’

Toen het kabinet-Rutte vorig jaar oktober aantrad schroefde het kabinet meteen de milieu- en klimaatambities terug. De verklaring was dat Nederland niet voorop hoeft te lopen in Europa. Maar dat deed het niet. Het aandeel duurzame energie bedroeg op dat moment slechts 3,8 procent.
Het kabinet-Rutte heeft volgens Natuur en Milieu juist veel maatregelen genomen die natuur en milieu benadelen. De zogeheten groenregeling voor banken – fiscale steun om te beleggen in groene projecten – is ingeperkt. De subsidie voor zonnepanelen is geschrapt. Op sommige wegen mag nu 130 kilometer per uur gereden worden. Het budget voor waterbeheer is gesnoeid. De belasting op plastic verpakkingen wordt afgeschaft. De concentratie zwaveldioxide naar verwachting weer stijgen, onder meer door de komst van nieuwe kolencentrales.